ΠΡΩΤΗ ΘΕΣΗ

 《Πρώτη θέση》

του Νίκου Γεωργαντά

 Η Ρόζα*  επέστρεφε σπίτι απ' τη δουλειά.Εργαζόταν ως μοδίστρα. Δώδεκα ώρες την ημέρα, χωρίς ανάσα.

  Πρώτη Δεκεμβρίου, ο χειμώνας είχε μπει για τα καλά.Ωστόσο, για το υποτροπικό κλίμα του Μοντγκόμερι είχε υπερβολικό ψύχος.Έσφιξε τα δόντια, κι έτρεξε προς τη στάση του λεωφορείου.Ίσα που το πρόλαβε.

 Με το που άνοιξε η πόρτα το βλέμμα της καρφώθηκε στον οδηγό.Τον αναγνώρισε αμέσως.Δώδεκα χρόνια πριν, την είχε αποβιβάσει κακήν κακώς και περίμενε όρθια στη βροχή.Το "έγκλημά" της; Επιβιβάστηκε από την μπροστινή πόρτα, που ήταν μόνο για τους λευκούς.

 Ανέβηκε τα σκαλάκια και με γοργό βήμα προχώρησε στην πίσω μεριά του λεωφορείου.Τα πόδια της δεν την βαστούσαν.Έκατσε στο πρώτο ελεύθερο κάθισμα, δίπλα στο παράθυρο.

 Δυο - τρεις στάσεις μετά, ανέβηκαν στο λεωφορείο κάμποσοι λευκοί.Δεν πέρασαν μερικά δευτερόλεπτα κι ο οδηγός διαπίστωσε ότι ένας λευκός επιβάτης ήταν όρθιος.Διέταξε τους μαύρους να σηκωθούν.Όλοι υπάκουσαν• εκτός από τη Ρόζα.Καθόταν ψύχραιμη, κοιτώντας αγέρωχη έξω απ' το παράθυρο. Ο οδηγός, βρίζοντας σκαιότατα, την απείλησε ότι θα φέρει την αστυνομία.Εκείνη αρνήθηκε να σηκωθεί.

   Δύο αστυνομικοί την κατέβασαν βίαια από το λεωφορείο.Της φόρεσαν χειροπέδες.Οδηγήθηκε στο κρατητήριο για παραβίαση της νομοθεσίας περί φυλετικού διαχωρισμού.Την επόμενη ημέρα αφέθηκε ελεύθερη.Ο φίλος της, ο Έντγκαρ πλήρωσε την εγγύηση.Πέρασε μια νύχτα αγωνίας αλλά κι ανθρωπιάς μέχρι να συγκεντρώσει το απαιτούμενο χρηματικό ποσό• ακόμα και το τελευταίο σεντ είχε τη σημασία του.

  Τέσσερις μέρες μετά, 5 Δεκεμβρίου έγινε η δίκη.Ο δικαστής, με βάση το θετό δίκαιο, αποφάνθηκε με συνοπτικές διαδικασίες: 《ένοχη!》.Της επιβλήθηκε πρόστιμο 14 δολαρίων. Ποσό διόλου ευκαταφρόνητο.

  Η Ρόζα δεν έχασε το κουράγιο της.Κατέθεσε έφεση κατά της δικαστικής απόφασης ενώπιον του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ.Ο κύβος ερρίφθη.

  Την ίδια μέρα,  όλοι οι Αφροαμερικανοί του Μοντγκόμερι, σαν μια γροθιά, αποφάσισαν να κάνουν μποϊκοτάζ στο μέσο μεταφοράς του λεωφορείου.Ακόμα κι αν έπρεπε να περπατούν μέχρι και 35 χιλιόμετρα από και προς τη δουλειά.Πέρασαν 381 μέρες  και κανείς δεν λιποψύχησε.Η εταιρεία των λεωφορείων γονάτισε οικονομικά.Αναγκάστηκε να κόψει δρομολόγια και να αυξήσει την τιμή του εισιτηρίου κατά 50%.Οι προβοκάτορες με επιθέσεις κατά των μαύρων προσπάθησαν να δυναμιτίσουν την κατάσταση.Οι σύγχρονοι σκλάβοι, όμως, επέδειξαν ομοψυχία και διατήρησαν την ψυχραιμία τους.

   Σχεδόν ένα χρόνο μετά,13 Νοεμβρίου 1956,  το Δικαστήριο κήρυξε αντισυνταγματικούς όλους τους νόμους φυλετικού διαχωρισμού στην Αλαμπάμα.

  Την επόμενη μέρα  η Ρόζα, ο Έντγκαρ και ο Μάρτιν επιβιβάστηκαν από κοινού στο λεωφορείο.Η Ρόζα, φορώντας ένα κατάλευκο φόρεμα, προχώρησε χωρίς δισταγμό κι έκατσε στην πρώτη θέση.Δίπλα σχεδόν στον οδηγό.Κανείς πια δεν τόλμησε να την κατεβάσει ή να απαιτήσει να σηκωθεί.

* Η Ρόζα Παρκς (Rosa Louise McCauley Parks), η σπουδαία αυτή αφροαμερικανίδα αγωνίστρια για την ισότητα, γεννήθηκε το 1913 και πέθανε σαν σήμερα, 24 Οκτωβρίου, το 2005.

                                                                     

ΕΝΑ ΝΕΥΜΑ ΜΕ ΙΣΤΟΡΙΑ

ΕΝΑ ΝΕΥΜΑ ΠΟΥ ΕΜΕΙΝΕ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ

του Ν. Γεωργαντά

    

     22 Οκτωβρίου 1988.

     Ο πρωθυπουργός, Ανδρέας Παπανδρέου - μετά την υποβολή στο Χέρφιλντ της Μ. Βρετανίας από τον περιβόητο καρδιολόγο Μαγκντί Γιακούμπ σε μια πολύ σοβαρή εγχείρηση καρδιάς - επιστρέφει στην Ελλάδα.

     Στο αεροδρόμιο του Ελληνικού,  τον Έλληνα ΠΘ και πρόεδρο του Πασόκ υποδέχεται πλήθος λαού - ψηφοφόρων και οπαδών του κυβερνώντος κόμματος- που έχει συρρεύσει απο κάθε γωνιά της χώρας.

     Ο εμφανώς καταπονημένος από την περιπέτεια της υγείας του, Ανδρέας Παπανδρέου δηλώνει:《Μόλις πληροφορήθηκα από τον πύργο για την τεράστια λαϊκή συγκέντρωση την τεράστια υποδοχή που μου επιφύλασσε ο ελληνικό λαός σ’ αυτήν μου την επιστροφή. Είναι δύσκολο να εκφράσω τα αισθήματά μου. Είμαι γεμάτος από μια απέραντη ευγνωμοσύνη απέναντι σ΄αυτό το λαό, σ’ αυτήν τη δύσκολη ώρα της προσωπικής μου μάχης》.

     Ένα ιατροπολιτικό σίριαλ, που έμελλε να διαρκέσει ουσιαστικά μέχρι το τέλος της ζωής του Ανδρέα Παπανδρέου, ενίοτε και με χτυπήματα κάτω από τη ζώνη, μόλις είχε ξεκινήσει.Τα ΜΜΕ με τη δικαιολογία ότι ο λαός είχε δικαίωμα να γνωρίζει κάθε λεπτομέρεια σχετικά με την υγεία του Πθ, συχνά υπερέβησαν τα εσκαμμένα.

     Η μέρα εκείνη,  όμως, έμεινε στην ιστορία και για έναν ακόμα λόγο•το νεύμα του, στην έξοδο του αεροσκάφους της Ολυμπιακής Αεροπορίας, προς την σύντροφό του,  Δήμητρα να τον ακολουθήσει. Ο απουσιάζων επί 59 συναπτές ημέρες, ΠΘ έχει  αποφασίσει να ζήσει με τη Δήμητρα είτε πάρει διαζύγιο, είτε όχι από τη Μαργαρίτα.

    Εντωμεταξύ η χώρα συγκλονίζεται ήδη απο το επονομαζόμενο "σκάνδαλο Κοσκωτά", ενός τραπεζίτη με άδηλα και σκοτεινά κεφάλαια (είχε ξεκινήσει την καριέρα του ως απλός υπάλληλος της Τράπεζας Κρήτης το 1979), που είχε κατορθώσει να μετατραπεί σε μεγιστάνας, εξαπλούμενος ακόρεστα στον χώρο των μίντια (εξαγορά της Καθημερινής απο την Ελένη Βλάχου, Βραδυνή, 24 ώρες, SKY 100.4, πλειάδα περιοδικών), του ποδοσφαίρου ( Ολυμπιακός), αλλά και της βιομηχανίας (αλουμίνιο κ.α).

     Ο δεξιός τύπος εκμεταλλεύεται την ιστορία της εξωσυζυγικής σχέσης του ΠΘ και "βαφτίζει"  τη Δήμητρα "Μιμή".Χωρίς καμια αμφιβολία την κανιβαλιζουν στο μοτίβο "γηραιός άνδρας-ξελογιάζεται από την αεροσυνοδό, πέτρα του σκανδάλου, υπονοώντας ότι αδυνατεί να ασκήσει τα καθήκοντά του". Χαρακτηριστικά τα πρωτοσέλιδα με φρασεολογια του τύπου《 Χωρίς ηθική, χωρίς οικογένεια, χωρίς κόμμα, χωρίς οπαδούς... και τώρα ΜΟΝΟΣ ΜΕ ΤΗ ΜΙΜΗ》 ή 《 Ο αλήτηςκαι το τσόκαρο!》.Εκατοντάδες χιλιάδες φύλλα κυκλοφορίας, για πρωτοσέλιδα που οι δημιουργοί τους θα πρέπει να ντρέπονται.

     Κι ο λεγόμενος, όμως, κεντροαριστερός, φιλοκυβερνητικός τύπος ( ΝΕΑ, ΕΘΝΟΣ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ)  δεν πήγαινε πίσω.Βλέποντας τον Κοσκωτά ως ανταγωνιστή που αμφισβητεί τη μονοπωλιακή παντοκρατορία τους,  άρχισε να μιλά για φαυλότητα και μεγάλο σκάνδαλο (χαρακτηριστικό το πρωτοσέλιδο του ΕΘΝΟΥΣ     " ΠΕΦΤΕΙ Ο ΦΑΥΛΟΣ" κι όχι μόνο).

     Αναμφίλεκτα, λαβή για περαιτέρω κριτική δίνουν πολλά στελέχη του κινήματος με τις δηλώσεις τους, μεταξύ των οποίων ο γιος του ΠΘ και υπουργός, Γιώργος Παπανδρέου.

     Ο Αυριανισμός, που τότε στήριζε ολόψυχα τον Αντρέα, σαν αισθητική και λογική δημοσιογραφίας είχε επικρατήσει κατά κράτος.Ο Μ. Χατζιδάκις τον καταγγέλει και δέχεται επίθεση ( "παρακαλείται ο κ. Χατζιδάκις να περάσει από τα γραφεία της Αυριανής να παραλάβει ένα καφάσι σύκα"). Λίγα χρόνια μετά  ο Αυριανισμός θα στραφεί κατά του μέχρι πρότινος ήρωα Αντρέα• τον παρουσιάζει σαν        " γεροσαλιάρη που άγεται και φέρεται απο τη Μιμή", δημοσιεύοντας γυμνές φωτογραφίες της συζύγου του πανίσχυρου και αναβαπτισθέντος από τη λαϊκή βουληση πρωθυπουργού, οπως εκφράστηκε στις εκλογές του 1993.

     Το δυστύχημα είναι ότι ο αυριανιαμός σαν σχολή σκέψης και κάλυψης των γεγονότων είναι παρών μέχρι και σήμερα• ακολουθήθηκε κατά γράμμα ακόμα κι από παραδοσιακά έντυπα της αριστεράς τα χρόνια της υπερδεκαετούς κρίσης. Ενώ το πάθημα της κανιβαλικής κριτικής σε βάρος της συζύγου του εν ενεργεία ΠΘ, κυριολεκτικά στο οριο της δολοφονίας  χαρακτήρα, δεν έγινε μάθημα.Επαναλήφθηκε εκ νέου πολλές φορές, ουδέποτε βέβαια στην ίδια ένταση.