ΚΟΡΟΝΟΪΟΣ – ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΣΤΙΣ ΥΠΟΔΕΙΞΕΙΣ ΤΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ.

Του Νίκου Γεωργαντά

Η φωτογραφία προέρχεται από την τελευταία ταινία του σπουδαίου σκηνοθέτη,  Ντίνου Δημόπουλου με τίτλο «Τα Δελφινάκια του Αμβρακικού» (1993), στην οποία μεταξύ άλλων καταγράφεται με σκληρές εικόνες και  παραστατικότητα ο σκαιός, απάνθρωπος τρόπος συμπεριφοράς της προπολεμικής ελληνικής κοινωνίας (αρχές της δεκαετίας του 1930) έναντι των πασχόντων από φυματίωση, οι προκαταλήψεις, ο κοινωνικός ρατσισμός.

Παντού γύρω μας τις τελευταίες ημέρες, όπου και να βρεθούμε ή σταθούμε, ακούμε δυο λέξεις: «επιδημία* κορονοϊού».

Από μόνη της η λέξη «επιδημία» ηχεί στα αυτιά μας ως κάτι τερατώδες, τρομακτικό.

Κι όμως,  στο διάβα των αιώνων,  αμέτρητοι μεταδοτικοί ιοί και  βακτήρια ενέσκηψαν στην ανθρωπότητα αλλάζοντας τον ρουν της ιστορίας.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα, σημείο αναφοράς θα λέγαμε,  η καταστροφική πανδημία γρίπης του 1918 (μεταδόθηκε στον άνθρωπο από τα πτηνά κι έμεινε στην ιστορία ως ισπανική γρίπη),  ενός ιού που διήρκεσε κάποιους μήνες αλλά οδήγησε στον θάνατο - κατά τις πιο απαισιόδοξες εκτιμήσεις-  μέχρι και 100 εκατομμυρίων ανθρώπων.

Μια δεκαετία και πλέον απαιτήθηκε στην επιστημονική κοινότητα εκείνα τα χρόνια, εωσότου δυο Βρετανοί μικροβιολόγοι να μιλήσουν για μια νέα κατηγορία ασθενειών που σήμερα ονομάζουμε «ιούς»∙ επισημαίνεται ότι μόλις το 1940 με την εφεύρεση του ηλεκτρονικού μικροσκοπίου κατέστη εφικτή η απεικόνιση του θανατηφόρου ιού της γρίπης.

Εξάλλου, δεν έχουν περάσει και πολλές δεκαετίες από τότε που στην χώρα μας η φυματίωση, προκαλούμενη από διάφορα στελέχη μυκοβακτηρίων, αποτελούσε τον φόβο και τον τρόμο του πληθυσμού ως η νούμερο ένα θανατηφόρα, μολυσματική νόσος. Η φυματίωση μεταδιδόταν, όταν οι άνθρωποι που νοσούσαν  έβηχαν, φταρνίζονταν ή μετέδιδαν το σάλιο τους, μέσω του αέρα. Εξού και η αρρώστια αποκαλούνταν χτικιό και οι ασθενείς χτικιάρηδες. Έκφραση που μέχρι και σήμερα έχει επιβιώσει στο καθημερινό λεξιλόγιο της κοινής νεοελληνικής.

Όλοι μας, αν σκαλίσουμε το οικογενειακό μας δέντρο, θα εντοπίσουμε πιθανότατα άγνωστους σε εμάς συγγενείς που έχασαν την ζωή τους από την φυματίωση. Προσωπικά – όπως γνωρίζω από διηγήσεις- ο θείος και θετός πατέρας  του παππού μου πέθανε το (όχι και τόσο μακρινό, αν το δει κανείς ευρύτερα) 1929 σε ηλικία περίπου 45 χρονών λόγω της φυματίωσης και λίγα χρόνια μετά, στις αρχές του 1940, την ίδια «τύχη» είχε  και μια εκ των αδελφών του παππού μου σε νεαρή ηλικία.

Στα χρόνια που ακολούθησαν, ανακαλύφθηκαν τα αντιβιοτικά και μια ασθένεια – της οποίας φοβούνταν να ψελλίσουν το όνομά της-  έγινε ιάσιμη και έπαψε να φοβίζει την ανθρωπότητα.

Σε αντιδιαστολή με ό,τι συνέβαινε μερικές μόλις δεκαετίες πριν, δύο εβδομάδες από την έξαρση της «επιδημίας», ομάδα επιστημόνων (Κινέζων θαρρώ, αν δεν με απατά η μνήμη μου)  τη ταυτοποίησαν ως κορονοϊό, διάβασαν το γονιδίωμά του και ξεκίνησε η διαδικασία εύρεσης εμβολίου και θεραπείας.

Τα ως άνω  επιτεύγματα μας γεμίζουν με ψυχραιμία και ευγνωμοσύνη για τη σύγχρονη ιατρική για την ήρεμη και αποτελεσματική αντιμετώπιση του μεταδοτικού ιού.

Υπάρχει, όμως, κι ένας ιός που είναι δύσκολο να αντιμετωπιστεί από την παγκόσμια κοινότητα.

Πρόκειται για τον  ιό του φόβου και του πανικού.

Στην εποχή μας, την εποχή του διαδικτύου και των σόσιαλ μέντια, η οποιαδήποτε πληροφορία (ενίοτε χωρίς να ελεγχθεί και να διασταυρωθεί) διατρέχει τον πλανήτη απ’  άκρη σ’  άκρη σε κλάσματα δευτερολέπτων.

 Η μετά-αλήθεια και τα φέικ νιουζ και οι διακινητές αυτών αλωνίζουν δυσχεραίνοντας το έργο των αρχών.

Η απάντησή μας σε αυτά πρέπει να είναι ξεκάθαρη:

 συμμορφωνόμαστε  με τις υποδείξεις των αρχών και των αρμοδίων επιστημόνων.

Γυρίζουμε την πλάτη στους διαφόρους δημοσιολογούντες και ανοητολογούντες, γυρολόγους των τηλεπαραθύρων, συμβατικών και ιντερνετικών,  οι οποίοι συνήθως ομιλούν επί παντός επιστητού∙ αυτή την περίοδο εμφανίζονται περίπου σαν επιδημιολόγοι – λοιμωξιολόγοι, άλλοτε σαν σεισμολόγοι, λίγους μήνες μετά θα κάνουν καριέρα ως σχολιαστές του διαγωνισμού της Γιουροβίζιον.

Επιδεικνύουμε ατομική υπευθυνότητα και τηρούμε τα μέτρα πρόληψης χωρίς υπερβολές.

Δεν χρειάζεται να κοιτάμε κάποιον που απλώς φταρνίστηκε μια φορά ή έκανε «γκουχ» με μισό μάτι λες κι είναι λεπρός.

*Σύμφωνα με το Μικρό Χρηστικό Λεξικό της Ακαδημίας Αθηνών: επιδημία σημαίνει εξάπλωση λοιμώδους ασθένειας σε μια περιοχή σε σύντομο χρονικό διάστημα, συνεκδοχικά η ίδια η νόσος.

 Η λέξη προέρχεται από το αρχαίο επίδημος (επί + δήμος) που σήμαινε «αυτός  που κατοικεί στην πατρίδα του», αρχικά σήμαινε « η κατ’ οίκον διαμονή».

 Ήδη από τα αρχαία χρόνια δήλωνε και τη νόσο που επικρατεί σε ορισμένη περιοχή, καθότι γνωρίζουμε ότι υπήρχε σειρά 7 βιβλίων του Ιπποκράτη με τίτλο «Επιδημιών».  Συνεπώς όταν μιλούμε για τον κορονοϊό σε παγκόσμια κλίμακα  μάλλον είναι δόκιμο να μιλούμε για πανδημία.