ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ : η τελευταία ευκαιρία;

Του Νίκου Γεωργαντά 

Μετά από ένα ατέρμονο  «παζάρι» πολλών ημερών το Γιούρογκρουπ, και κατόπιν παρασκηνιακών πιέσεων και ζυμώσεων Γαλλίας και Γερμανίας, κατέληξε σε συμφωνία.

Συμφωνήθηκαν τα εξής: α) η Κομισιόν μέσω της δράσης Sure θα διαθέσει το ποσό των 100 δις ευρώ για την στήριξη της εργασίας, β) η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) θα διοχετεύσει σε επενδύσεις το ποσό των 200 δις ευρώ και γ) ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ο γνωστός μας ESM) 240 δις ευρώ για την αντιμετώπιση των δαπανών υγείας λόγω της πανδημίας του κορονοϊού.

Πρόκειται για μια «πύρρειο νίκη» της Ιταλίας καθότι χώρες που έχουν πληγεί μπορούν να λάβουν ευνοϊκότατη δανειοδότηση από τον ESM μέχρι του ποσού που αντιστοιχεί στο 2% του ΑΕΠ τους,  για την κάλυψη των δαπανών υγείας. Η διατύπωση είναι τέτοια ώστε να χωρέσουν δαπάνες, άμεσες κα έμμεσες με ευρύτατη ελευθερία κινήσεων.

Το μειονέκτημα, όμως, είναι ότι πρόκειται για δάνειο που καταγράφεται στο δημόσιο χρέος της κάθε χώρας και όχι για μη επιστρεπτέες χρηματοδοτήσεις. Τίποτα, βέβαια, δεν αποκλείει αυτό να αλλάξει στο μέλλον.

Η Ελλάδα υπολογίζεται ότι θα λάβει μια ένεση ρευστότητας από 9 έως 15 δισεκατομμύρια ευρώ.

Από εκεί και πέρα, ουσιαστικά δεν λήφθηκε απόφαση όσον αφορά την αντιμετώπιση των οικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας και της επελαύνουσας ύφεσης. Στην πραγματικότητα το Eurogroup πέταξε το μπαλάκι στους αρχηγούς κρατών και σε μια μελλοντική Σύνοδο Κορυφής.

Στο σημείο 19 της Κοινής Δήλωσης των Υπουργών Οικονομικών των μελών της ευρωζώνης γίνεται λόγος για Ταμείο Ανάκαμψης που θα χρηματοδοτηθεί από καινοτόμους χρηματοδοτικούς πόρους και εργαλεία.

Ο γάλλος υπουργός Οικονομικών Λεμέρ δήλωσε ότι τα καινοτόμα εργαλεία ισοδυναμούν με κοινά χρέη και αυτό που απομένει είναι να υπάρξει διασάφηση των λεπτομερειών.

Στον αντίποδα κατά τον Oλλανδό υπουργό Οικονομικών Χούκστρα  επιλέχθηκε μια «συνειδητά ασαφής» διατύπωση σχετικά με το συμφωνηθέν ταμείο ανασυγκρότησης για την επόμενη μέρα της πανδημίας του κορονοϊού.

Είναι καταφανές ότι η απόφαση επιτρέπει διπλή ανάγνωση ώστε να είναι όλες οι πλευρές ικανοποιημένες, αν και φαίνεται ότι συμφωνήθηκε πώς θα απαιτηθεί η ύπαρξη Ταμείου Ανασυγκρότησης.

Αξίζει επισημάνσεως ότι η DW μεταδίδει την είδηση κάνοντας λόγο για δημιουργική ασάφεια ενώ ο πρώην καγκελάριος, Γκέρχαρντ Σρέντερ με συνέντευξή του στην Handelsblatt, τίθεται ανοικτά υπέρ του ευρωομολόγου.

Η Ευρώπη δεν διαλύθηκε αλλά δεν ενθουσίασε. Διαπίστωση η οποία είναι απολύτως ακριβής.

Αναμφίλεκτα πρόκειται για έναν ευρωσυμβιβασμό με ανοικτό, όμως, το παραθυράκι διαλόγου. Έτσι ήταν πάντοτε η ΕΚ και μετέπειτα Ε.Ε., μια αέναη διαπραγμάτευση.

Ωστόσο, πλέον, το πολιτικό έλλειμμα είναι εμφανές. Η πολιτική εμβάθυνση που δεν προχώρησε την δεκαετία του 1990 λόγω των αντιδράσεων και των προσκομμάτων τότε της Μ. Βρετανίας παραμένει μέχρι και σήμερα το πιο αδύναμο σημείο της Ένωσης.

 Το «καλύπτει» προσωρινά η ΕΚΤ χρησιμοποιώντας διάφορα εργαλεία κατά παρέκκλιση από το καταστατικό της όπως η αγορά κρατικών ομολόγων χωρίς το πλαφόν του 33% του δημοσίου χρέους εκάστου κράτους.

Αλλά η κρίση αυτή δεν θα μπορέσει να ξεπεραστεί με μόνες αυτές τις παρεμβάσεις, χρειάζονται γενναία μέτρα. Και αργά ή γρήγορα όλοι θα κληθούν να αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα.