Είναι ο Φεντεραλισμός, ηλίθιε!

Είναι ο φεντεραλισμός, ηλίθιε!

του Νίκου Γεωργαντά

Στο Εξ αν Προβάνς, μια μικρή γαλλική πόλη της περιφέρειας της Προβηγκίας 30 περίπου χλμ. βορείως της Μασσαλίας, λαμβάνει χώρα σε ενιαύσια βάση η συνεδρίαση του Κύκλου Οικονομολόγων, ενός θινκ τανκ (δεξαμενής σκέψης) στο οποίο μετέχουν διαπρεπείς οικονομολόγοι• μεταξύ των οποίων, Ζαν - Εβρέ Λορενζί, Λοράνς Μπουν, Ζαν Πιζανί - Φερί, Μπενουά Κερέ, Ολιβιέ Μπλανσάρ και άλλοι.

Φέτος οι συζητήσεις και η ανταλλαγή απόψεων, ένεκα του κορονοϊού, διεξήχθησαν στο Παρίσι.

"Η Ευρώπη θα επανακαθορίσει τους διαύλους της παγκόσμιας οικονομίας", τούτο ήταν το βασικό συμπέρασμα.

Όταν πρωτοδιάβασα την είδηση, η ασύνειδη αντίδρασή μου ήταν ένα μειδίαμα. "Γάλλοι, φιλοευρωπαϊστές είναι", σκέφτηκα,
" παρορούν την ευρωπαϊκή πραγματικότητα, θεωρητικολογούν για το ευκταίο, όχι το εφικτό".

Λίγο μετά, ξεκίνησα να αμφισβητώ τις ανωτέρω σκέψεις, σχεδόν βεβαιότητες.

Είχα διαβάσει τις δηλώσεις της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν,προέδρου της Κομισιόν,  "Το Ευρωπαϊκό Ταμείο των 750 δισ. ευρώ είναι η απαρχή μιας νέας ευρωπαϊκής ενότητας".

Το συζήτησα με φίλο στα σόσιαλ μέντια.  Τα τελευταία,ειρήσθω εν παρόδω, συμβάλλουν ουσιαστικά στην σημασιολογική μεταλλαγή των λέξεων. Από πού κι ως πού φίλος;

"Λόγια, λόγια, έπεα πτερόεντα...Οι αποφάσεις αργούν!", μου έγραψε.

Αναμφίλεκτα, η υπερδεκαετής κρίση και η αναποφασιστικότητα της ΕΕ να παρέμβει δραστικά, κατασβένοντας την φωτιά στην έναρξή της,έχει κλονίσει ανεπανόρθωτα την εμπιστοσύνη στο όλο εγχείρημα.

Ξεφυλλίζοντας, ωστόσο,  τη FAZ διαβάζω, με τα ανερπακέστατα γερμανικά μου, συνέντευξη του "σκληροτράχηλου" Βόλφγκανγκ Σόϊμπλε  "Να μην επαναλάβουμε τα λάθη που έγιναν στην ελληνική κρίση το 2010, τότε έπρεπε να δημιουργηθεί  Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ταμείο" ενώ πλέον χρειάζεται " κοινή οικονομική και δημοσιονομική πολιτική για να μην χαθεί η ευκαιρία".

Μολονότι πρόκειται για τολμηρή αυτοκριτική για συντηρητικό πολιτικό, είναι γεγονός ότι ως πανίσχυρος Υπουργός Οικονομικών συνέβαλε στον εξευτελισμό της ευρωπαϊκής ιδέας με την ανάμειξη του αμερικανόπνευστου ΔΝΤ στην ελληνική και ευρωπαϊκή  κρίση  χρέους με συνέπεια την ανακύκληση αυτής.

Μετά την πανδημία, όμως, του κόβιντ 19 και το λοκ ντάουν, η Ευρώπη έχει περάσει σε άλλο στάδιο.

Με μεγάλη καθυστέρηση αποφασίστηκε ένα πρώτο, δειλό πακέτο στήριξης στην λογική των μικροσυμβιβασμών για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων στον υγειονομικό τομέα και την στήριξη της απασχόλησης.

Κυριολεκτικά έλιωσαν πληκτρολόγια (γιατί όχι τόνοι μελάνης δεν χύθηκαν), για το τέλος της Ευρώπης. Η φράση "αμοιβαιοποίηση χρεών" προκαλούσε (κι εν πολλοίς προκαλεί) ρίγος και ανατριχίλα. Βόρειοι εναντίον Νοτίων, και τανάπαλιν.

Κι ύστερα ήρθε η συμφωνία Μέρκελ - Μακρόν. Αποφασίστηκε η σύσταση Ταμείου Ανάκαμψης 750 δισ. ευρώ (Next Generation EU) και το συντριπτικό ποσοστό των ποσών αυτών να διατεθούν στα κράτη μέλη με τη μορφή μη επιστρεπτέων επιδοτήσεων (και όχι δανείων). Και το κυριότερο, η Ε.Ε. ως υπερεθνικός οργανισμός θα  αντλήσει τα απαιτούμενα κεφάλαια με εγγύηση τον κοινοτικό προϋπολογισμό (Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο) 2021-2027. Γεγονός που οδηγεί έμμεσα σε αμοιβαιοποίηση χρέους, κάτι απολύτως αδιανόητο πριν δύο μήνες. Κυριολεκτικά ταμπού δεκαετιών και τοτέμ της δημοσιονομικής ορθοδοξίας! Κι ας λένε ό,τι θέλουν οι 4 φειδωλοί (Αυστρία, Δανία, Ολλανδία και Σουηδία).

Συνιστούν όλα τα παραπάνω ολοκλήρωση της Ε.Ε. στην ατέρμονη και αργόσυρτη πορεία ομοσπονδιοποίησης (ή ομοσπονδίωσης) προς τις Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης;

Φυσικά και όχι. Θα ήταν ουτοπικό. Δεν ονειρεύομαι φεντεραλισμούς* και τέτοια μεγαλοφιλόδοξα. Η επανενεργοποίηση, όμως, του γαλλογερμανικού άξονα είναι γεγονός, και μπορεί να κάνει την Ευρώπη πιο ισχυρή. Και ίσως λίγο πιο συμπαθή στου Ευρωπαίους.

Αρκεί, βέβαια, οι κυβερνήσεις να θέσουν μεταξύ των προτεραιοτήτων τους στην αξιοποίηση των σχετικών κονδυλίων ως βασικό πυλώνα την ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ, όχι απαραίτητα με την μορφή των επιδομάτων και των απευθείας μεταβιβάσεων στους δικαιούχους (κι αυτά είναι αναγκαία σε κάποιον βαθμό αρκεί να διαμοιράζονται με αντικειμενικά κριτήρια και στην βάση αληθών στοιχείων) αλλά ως ενεργές πολιτικές στήριξης της δημιουργίας θέσεων εργασίας.

Αρκεί και στους πολίτες, που καλούνται με εισόδημα 500-700 ευρώ να επιβιώσουν, να φτάσει μήνυμα ελπίδας... ...


* φεντεραλισμός= θεωρία και μορφή πολιτικής οργάνωσης με κεντρικό άξονα την ομοσπονδιοποίηση.